เรือกอและ

1


เป็นเรือประมงที่ใช้ในแถบจังหวัดภาคใต้ตอนล่าง มีลักษณะเป็นเรือยาว

ต่อด้วยไม้กระดาน โดยทำส่วนหัวและส่วนท้ายสูงขึ้นจากลำเรือ นิยมทาสีพื้น

แล้วเขียนลวดลายด้วยสีฉูดฉาดเป็นลายไทยผสมกับลายอินโดนีเซีย

ที่ใช้ทำการประมงทางภาคใต้มีอยู่ 2 แบบคือ แบบหัวยาว-ท้ายยาว และสูง

กับแบบหัวสั้นและท้ายตัด เรือกอและถือเป็นศิลปะพื้นบ้านที่งดงามมีคุณค่า

น่าที่จะอนุรักษ์สืบต่อไป และก็มีหลายคนที่มองเห็นคุณค่าของศิลปะ

บนตัวเรือกอและนี้ จึงได้จัดทำเรือกอและจำลองขึ้นมา เพื่อเป็นที่ระลึก

แต่ปรากฏว่าเป็นที่นิยมของผู้คนเป็นอย่างมาก จึงมีการทำวางจำหน่ายเป็น

ของที่ระลึก ซึ่งถือเป็นการอนุรักษ์เรือกอ และให้คงอยู่สืบมาจนทุกวันนี้

หมู่บ้านที่มีชื่อเสียงในด้านการจัด ทำเรือกอและจำลอง และการต่อเรือกอและ

เพื่อการประมง ในปัจจุบันมีอยู่ด้วยกัน 2 หมู่บ้านคือ ที่บ้านทอน ต.โคกเคียน

อ.เมือง จ.นราธิวาส และบ้านปาเสยาวอ ต.ตะลุบัน อ.สายบุรี จ.ปัตตานี

ซึ่งทั้ง 2หมู่บ้าน ต่างก็มีช่างทำเรือกอและ ฝีมือดี

ที่ยังคงยึดอาชีพการทำเรือกอและอยู่ แต่เนื่องจากในปัจจุบัน

วัสดุสำคัญที่ใช้ ในการทำเรือกอและ อันได้แก่

ไม้ตะเคียนทองและไม้ตะเคียนชนิดต่างๆ มีราคาสูงมาก

จึงทำให้ไม่ค่อยมีใครมาสั่งทำเรือเท่าใดนัก วัสดุอุปกรณ์ในการทำประกอบด้วย

ขวาน ค้อน กบมือ(กีอแตปลือติง) เลื่อยฉลุ มีดเหลา สิ่ว ตัวล็อกขุดร่อง

(กอมาญาโล) สีน้ำมันและพู่กัน ขั้นตอนการทำ จะหาไม้เนื้ออ่อนที่แกะสลักง่าย

และมีน้ำหนักเบา นำมาขึ้น โครงเรือโดยใช้ขวานบากไม้จนเป็นรูปทรง

จากนั้นไสไม้ให้เป็นรูปทรงเรือ ด้วยกบมือ

แล้วขัดให้เรียบและตกแต่งรูปทรงเรือให้สวยงาม ด้วยกระดาษทราย

เสร็จแล้วเจาะท้องเรือ ช่างจะใช้สิ่วในการเจาะท้องเรือ

และส่วนประกอบที่อยู่ในท้องเรือ เช่น กระดูกงู คง เป็นต้น

นำเรือมาขุดร่องเพื่อเป็นการกำหนดเส้น บนตัวเรือ เพื่อแกะไม้ให้นูนขึ้น

ทำให้สะดวกในการลงสีและลวดลายบนตัวเรือ ช่างจะใช้กบมือล็อกร่อง

สำหรับการฉลุหัวเรือและส่วนประกอบ เช่น ลูแว บูเระแต

ไม้พาย หางเสือ เป็นต้น

ช่างจะร่างแบบลงบนไม้กระดาน แล้วฉลุออกด้วยเลื่อยฉลุ

แล้วจะนำส่วนประกอบทั้งหมดไปขัดด้วยกระดาษทราย ให้เรียบ การลงสีพื้น

เอกลักษณ์อันโดดเด่นของเรือกอและ ช่างจะนำส่วนหัวเรือ

และท้ายเรือมาประกอบติดกับตัวเรือ แล้วลงสีรองพื้นด้วยสีพลาสติกสีขาว

จากนั้นจะนำมาขัดเรียบใหม่อีกครั้ง แล้วจึงลงสีพื้นจริงด้วยสีน้ำมันสีขาว

นำไปตากแดดให้แห้งสนิท การลงแถบสีอันเป็นการกำหนดพื้นสี

และลายที่จะเขียน ช่างจะเน้นสีให้ฉูดฉาดและหลายสี

เพื่อสร้างจุดเด่นของเรือ การเขียนลายเป็นขั้นตอนที่สำคัญ

ในการที่จะประดิษฐ์ลวดลายให้สวยงาม ช่างจะนำประสบการณ์ทั้งหมด

ที่ฝึกฝน มาลงสู่บนลวดลาย เพื่อให้มีลายที่ต่อเนื่องและมีชีวิตชีวา

ในบางคนจะสอดแทรกวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ลงบนลวดลายนั้นด้วย

การประกอบเรือเป็นขั้นตอนสุดท้าย ของการทำเรือกอและจำลอง

ช่างจะนำส่วนประกอบต่างๆ มาประดับตกแต่งบนตัวเรือ เช่น ไม้พาย หางเสือ

เสากระโดง ใบเรือ เป็นต้น แล้วนำเรือมาวางไว้บนฐานรองรับเรือ

เป็นการสิ้นสุดของการทำเรือกอและจำลอง.

1

....................................................................................................

 

การอนุรักษ์งานศิลปะในท้องถิ่น


 ผลงานศิลปะในแต่ละท้องถิ่นล้วนเป็นผลงานที่คุณค่า

นักเรียนจึงควรภาคภูมิใจและช่วยกันอนุรักษ์ไว้

ซึ่งวิธีการอนุรักษ์ผลงานศิลปะเหล่านั้นอาจทำได้โดยใช้วิธี ดังนี้


1.สนับสนุนผลงานศิลปะโดยการอุดหนุนผลิตภัณฑ์

ที่เป็นผลงานศิลปะในท้องถิ่นตามความเหมาะสม

2. ถ้ามีโอกาสควรศึกษาเรียนรู้วิธีการสร้างผลงานศิลปะในท้องถิ่นนั้นๆ

จากศิลปินในท้องถิ่นและเข้าร่วมกิจกรรมที่แสดงผลงานศิลปะในท้องถิ่น

3. เผยแพร่ผลงานศิลปะให้เป็นที่รู้จักแก่คนท้องถิ่นอื่นๆ

4. เห็นคุณค่าของผลงานศิลปะในท้องถิ่นซึ่งเป็นภูมิปัญญาของคนในท้องถิ่น

 

 

 
 
 

พัฒนาโดย นายสุเมศ เพ็งโอ นักศึกษาปริญญาโท ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์